Bilgisayar yavaşladıysa, tarayıcı açılışta tanımadığınız bir siteye gidiyorsa ya da fan sürekli çalışıyorsa akla ilk gelen şüphe malware oluyor. Her yavaşlama virüs demek değil elbette; ama emin olmanın yolu düzgün bir tarama yapmaktan geçiyor. İyi haber şu: bilgisayar virüs taraması için para ödemeniz gerekmiyor. Windows'un kendi araçları ve birkaç ücretsiz ikinci görüş programı çoğu durumda yeterli. Aşağıda hangi sırayla ne yapacağınızı, hangi ayarları açacağınızı ve tarama sonuçlarını nasıl yorumlayacağınızı adım adım bulacaksınız.
Taramaya Başlamadan Önce Yapılması Gerekenler
Hazırlık, taramanın işe yarama oranını doğrudan etkiliyor. Beş dakikanızı alacak ama sonuçları çok daha güvenilir olacak.
Ağ bağlantınızı kesmeyin ama işlemi bekletin: Virüs tanımlarını güncellemek için internete ihtiyaç var. Güncelleme bittikten sonra ağı kesmek, aktif bir zararlının sunucusuyla haberleşmesini engeller.
Tanım veritabanını güncelleyin: Güncel olmayan bir antivirüs, yeni tehditleri hiç görmez. Windows Güvenliği içindeki "Virüs ve tehdit koruması güncelleştirmeleri" bölümünden manuel kontrol edin.
Geçici dosyaları temizleyin: Zararlıların bir kısmı Temp klasörlerinde yaşıyor. Disk Temizleme ile bu klasörleri boşaltmak tarama süresini de kısaltır.
Açık programları kapatın: Özellikle tarayıcı ve indirme yöneticileri. Kilitli dosyalar taranamaz.
Önemli belgelerinizi yedekleyin: Fidye yazılımı ihtimali varsa harici diske kopyalama yapın, ancak diski taramadan önce tekrar takmayın.
Bir de şu uyarı: aynı anda iki tam antivirüs kurmayın. Gerçek zamanlı korumaları çakışır, sistem donar. İkinci görüş için "talep üzerine tarayıcı" (on-demand scanner) tipi araçlar kullanılır; bunlar arka planda sürekli çalışmaz.
Windows Defender ile Derin Tarama
Windows Güvenliği artık ciddi bir koruma sağlıyor ve zaten kurulu. Sadece varsayılan hızlı tarama yetersiz kalır; tam ve çevrimdışı taramayı elle başlatmanız gerekiyor.
Başlat menüsünde Windows Güvenliği yazıp açın.
Virüs ve tehdit koruması → Tarama seçenekleri yolunu izleyin.
Tam taramayı seçip başlatın. Disk boyutuna göre 30 dakika ile birkaç saat sürebilir. Bilgisayarı kullanmaya devam edebilirsiniz ama yavaşlama olur.
Tarama temiz çıksa bile şüpheniz sürüyorsa aynı ekrandan Microsoft Defender Çevrimdışı taramayı seçin. Bilgisayar yeniden başlar ve Windows yüklenmeden önce tarama yapar.
Çevrimdışı tarama neden önemli? Bazı zararlılar (rootkit tipi) Windows açıkken kendilerini gizler. Sistem yüklenmeden yapılan tarama bu gizlenme numarasını devre dışı bırakır. Yaklaşık 15 dakika sürer ve ekranda mavi bir tarama arayüzü görürsünüz — panik yapmayın, normal.
Kontrol Edilecek Ek Ayarlar
Bulut tabanlı koruma ve otomatik örnek gönderimi açık olsun; yeni tehditleri yakalama oranını artırır.
Kurcalama koruması (Tamper Protection) açık olmalı. Kapalıysa zararlı yazılım antivirüsü devre dışı bırakabilir.
Denetimli klasör erişimi fidye yazılımına karşı işe yarar. Belgeler ve Resimler klasörlerinizi izinsiz değişikliğe karşı kilitler.
İkinci Görüş: Farklı Motorlarla Doğrulama
Tek bir motor her şeyi yakalamaz. Defender temiz dedi ama belirtiler devam ediyorsa, farklı bir tarama motoruyla doğrulama yapın. Ücretsiz ve tek seferlik kullanılabilen araçlar bu iş için uygun.
Araç tipi
Ne işe yarar
Ne zaman kullanılır
Talep üzerine tarayıcı
Kurulu antivirüse dokunmadan ikinci tarama yapar
Defender temiz dediği halde şüphe sürüyorsa
Adware/PUP temizleyici
Tarayıcı ele geçirenler, istenmeyen araç çubukları
Ana sayfa veya arama motoru kendiliğinden değiştiyse
Kurtarma diski (bootable)
USB'den açılıp sistem dışından tarar
Windows hiç açılmıyorsa veya sürekli çöküyorsa
Çevrimiçi dosya analiz servisi
Tek bir şüpheli dosyayı çok motorla kontrol eder
İndirdiğiniz kuruluma güvenmiyorsanız
Kurtarma diskini önceden, bilgisayar sağlıklıyken hazırlamak akıllıca. Sorun çıktığında indirmek için çalışan bir makine aramak zorunda kalmazsınız.
Sonuçları Yorumlamak ve Temizlik Sonrası
Tarama sonuç listesi bazen korkutucu görünür ama her satır aynı ciddiyette değil.
Trojan / Worm / Ransomware etiketi: Gerçek tehdit. Karantinaya alın, ardından silin.
PUA / PUP (istenmeyen uygulama): Genelde reklam yazılımı veya gereksiz "hızlandırıcı" programlar. Silmek güvenli.
Crack, keygen, patch uyarıları: Bilinçli kurduğunuz bir şeyse yine de risk taşır. Silmek en temizi.
Tanımsız / heuristik uyarı: Yanlış alarm olabilir. Dosya yolu tanıdık bir programa aitse acele silmeyin, karantinada bekletin.
Temizlik bittikten sonra sıra sızıntıyı kapatmaya geliyor: